Health Ministry-Sri Lanka

වලක්වා ගන්න අයුරු

ලංකාවේ ඩෙංගු උණ හා ඩෙංගු රක්තපාත උණ රෝගය සංක්‍රමණය කරනුයේ ඊඩිස් ඊජිප්ටයි සහ ඊඩිස් ඇල්බොපික්ටස් යන මදුරු දෙවර්ගය වන අතර එම මදුරු විශේෂ ස්වභාවික හා මිනිසුන් විසින් ඇතිකරන වතුර රැදෙන ස්ථානවල බිත්තර දැමීම සිදු කරයි. මිනිසුන් විසින් ඇතිකරන සමහර ස්ථානයන් වල විශාල වශයෙන් මදුරුවන් බෝවීම සිදු වන අතර තවත් සමහර ස්ථාන වලින් එතරම් මදුරුවන් ප්‍රමාණයක් ඇති නොවේ.

දැනට ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වන ඩෙංගු මර්දන ක්‍රම

  • පරිසර කළමනාකරණය - පරිසර තත්ව සංශෝධනය, තාවකාලික පරිසර වෙනස්කිරීම් හා මදුරුවන් හා ගැටීම අවම කිරීම සහ ප්‍රජාවගේ හැසිරීම වෙනස්කිරීම
  • ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් (කීටයන් පාලනය කිරීම)
  • රසායනික ක්‍රම මගින් (කීටයන් හා සුහුඹුල් මදුරුවන්)
  • ඒකාබද්ධ වාහක පාලනය
  • අන්තර් පාර්ශවීය සම්බන්ධීකරණය හා ප්‍රජා සහභාගිත්වය 
  • මදුරුවන් බෝවෙන ස්ථාන පවත්වාගෙන යන්නන්ට විරුද්ධව නීති මාර්ග ගැනීම 

පරිසර කළමනාකරණය

පරිසර කළමනාකරණය යනු පාරිසරික තත්වයන් වෙනස් කිරීම තුලින් මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන අවම කිරීම හා මිනිසා හා  මදුරුවා ගැටීම අවම කර ගැනීම සඳහා මදුරුවන් බෝවෙන ස්ථාන විනාශ කිරීම, ඉවත් කිරීම, වෙනස් කිරීම හෝ මදුරුවන් බෝවිය හැකි බඳුන් ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය කිරීම යනාදියයි. පරිසර කළමනාකරණය කිරීම තුලින් ඩෙංගු මදුරුවන් විනාශ කිරීම ඉතාමත් ඵලදායි ඩෙංගු මර්දන ක්‍රමයකි

මදුරු කීටයන් ජලය සහිත භාජන වල පමණක් බෝවන නිසා සුහුඹුල් මදුරුවන් පාලනය කරනවට වඩා පහසුවෙන් කීටයන් මර්දනය කල හැක. මේ නිසා හැකි හැම අවස්ථාවකදීම මදුරු කීටයන් විනාශ කල හැකි සරලම ක්‍රමවේදය වන වතුර රැඳුන හා රැඳිය හැකි බඳුන් ඉවත් කිරීම හෝ විනාශ කිරීම සිදු කල යුතුය.

පරිසර කළමනාකරණය

පාරිසරික තත්ත්ව කෙටි කාලීනව වෙනස් කිරීම හෝ දීර්ඝ කාලීනව වෙනස් කිරීම හා මිනිස්  හෝ හැසිරීම වෙනස් කිරීම මගින් සිදු කල හැකිය.

පරිසර සංශෝධනය

ස්ථිර හෝ දිගු කාලීන ක්‍රමවේදයන් මගින් පරිසරය වෙනස් කිරීම තුලින් මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ඉවත් කිරීම / විනාශ කිරීම

උදා: ප්‍රජාවට අඛණ්ඩ ජල සැපයුමක් ලබා දීම මගින් ජලය එකතු කර තබා ගැනීම වැලැක්වීම

ප්‍රජාවට අඛණ්ඩ ජල සැපයුමක් ලබා දීම මගින් සිමෙන්ති ටැංකි, බැරල්, සහ අනෙකුත් බඳුන් වල ජලය එක් රැස් කර තබා ගැනීම බොහෝ දුරට අවම කිරීමෙන් මදුරුවන් බෝවීම වලක්වා ඩෙංගු රෝගය ව්‍යාප්තවීම පාලනය කිරීම

වැහි පිහිලි ගලවාදැමීම සහ අලුතින් සිදු කරන ඉඳිකිරීම් වැහි පිහිලි නොමැතිව ඉඳි කිරීම සඳහා නීති සම්පාදනය කිරීම

 

පරිසරය තාවකාලිකව වෙනස් කිරීම

කෙටි කාලීනව පාරිසරික තත්වයන් වෙනස් කිරීම. පරිසරය තාවකාලික ක්‍රියා කාරකම් මගින් මදුරුවන් බෝනොවෙන පරිදි පවත්වාගෙන යෑම

මෙම ක්‍රමයෙන් මදුරුවන් බෝවීම තාවකාලිකව පාලනය කල හැකි අතර නැවත නැවතත් සිදු කල යුතුය

  • ජලය එක් රැස් කරන බඳුන් නැවත ජලය පිරවීමට පෙර ඉතිරිවී ඇති ජලය ඉවත් කර මදුරු බිත්තර ඉවත් වන පරිදි බඳුන් වල ඇතුලත පෘෂ්ටය හොඳින් අතුල්ලා පිරිසිදු කිරීම, මේ අයුරින්ම වෙනත් ජලය රැදී බඳුන්ද පිරිසිදු කල යුතුය. (උදා: ශීතකරණ තැටි, මල් පෝච්චි, ටැංකි, කුහුඹු උගුල්)
  • වතුර රැස් කරන බඳුන්, ටැංකි මදුරුවන්ට ඇතුළු නොවිය හැකි පරිදි හොඳින් වසා තැබීම, දැලකින් ආවරණය කිරීම 
  • අවහිර වී ඇති වැහි පිහිලි ජලය එකතු නොවෙන පරිදි පිරිසිදු කිරීම

අවහිර වී ඇති වැහි පිහිලි වල ජලය රැඳීම ඊඩිස් ඊජිප්ටයි මදුරුවන්ට බෝවීම සඳහා ඉතා හිතකාමී පරිසරයක් නිර්මාණය කර දෙයි. මේ නිසා ගොඩනැගිල්ලේ හිමිකරු වැහි පිහිලි නිතර පිරිසිදු කිරීම මගින් හෝ වැහි පිහිලි ජලය බැස යන පරිදි ආනතියක් ඇතිව සවි කිරීම තුලින් මදුරුවන් බෝවීම වලක්වා ගත යුතුය. මෙලෙස පවත්වාගෙන ය නොහැකි වැහි පිහිලි ඉවත් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. 

  • බස් ඩිපෝ වල සහ ටයර් නැවත පුරවන ස්ථානයන්හි ඇති ටයර් වතුර නොරැඳෙන පරිදි ගබඩා කිරීම
  • ටයර් ඇතුළු වතුර රැඳිය හැකි බදුන් නිසි පරිදි අපහරණය කිරීම හෝ ප්‍රතිචක්‍රීය කරණය කිරීම                   
  • ගෙදර දොර හා අවට පරිසරයේ එක් රැස් වන පහසුවෙන් දිරා නොයන ඝන අප ද්‍රව්‍ය හා කර්මාන්ත ශාලා තුල එකතුවන අපද්‍රව්‍ය දින 3 කට වරක් එකතු කිරීම හා නිසි පරිදි අපහරණය කිරීම.
  • වතුර රැඳිය හැකි අනවශ්‍ය ශාක ඉවත් කිරීම

මදුරුවන් හා මිනිසා අතර ගැටීම අවම කිරීම    

  • දොර, ජනෙල් හා මදුරුවන් ඇතුළු විය හැකි කවුළු දැලක් දැමීම මගින් ආවරණය කිරීම
  • මදුරු දෂ්ටනයෙන් වැළකී සිටීම පරිසර කළමනාකරණයේ තවත් ක්‍රමවේදයක් වන අතර මේ සඳහා මදුරුවන් හා ගැටීමෙන් වැළකීම කල යුතුවේ.
  • මේ සඳහා මදුරු දැල් භාවිතය හා ශරීරය ආවරණය වන පරිදි ඇඳුම් ඇඳීම  සිදු කල හැක

  

මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන පවත්වාගෙන යන අය සඳහා නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම

අනෙත්අයගේ ජීවිතවලට තර්ජනයක් වන පරිද්දෙන් තමාගේ පරිශ්‍රය තුල මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන පවත්වාගෙන යන අයට විරුද්ධව නීති මගින් දඩුවම් ලබා දීමට කටයුතු කිරීම  

පාසල් වල මදුරු මර්දනය කිරීම : (සතියකට වරක් කල යුතුය)

පහත සඳහන් ස්ථාන පරීක්ෂා කිරීම හා බෝවන ස්ථාන ඉවත් කිරීම/ විනාශ කිරීම කල යුතුය.

  • එළිමහනේ හෝ සැඟවී ඇති ස්ථානයන්හි ඇති ඉවතලන බඳුන්
  • සිමෙන්තියෙන් බැඳ ඇති පොකුණු
  • ගස් වල බෙන, උණ පුරුක්, ගස්වල ඇති වෙනත් වතුර රැඳිය හැකි කොටස් හෝ ස්ථාන
  • කසල බඳුන් හා ඒවායේ පියන් විශේෂයෙන් භාවිතා නොකරන අවස්ථාවල
  • මල් පෝච්චි, පෝච්චි යටට තබන තැටි හා අනෙකුත් ගෘහ අලංකාරය සඳහා භාවිතා කරන දේ
  • වායු සමීකරණ හා ශීතකරණ තැටි
  • අපහරණය සඳහා එකතු කොට ඇති භාවිතා නොකරන උපකරණ හා අනෙකුත් අබිලි ද්‍රව්‍ය, කැන්වස් ශීට්ස්, කසල බඳුන්, ටයර් හා කැඩුණු ප්ලාස්ටික් පුටු
  • කොන්ක්‍රීට් වහල හා වැහි පිහිලි
  • වතුර රැස් කරන ටැංකි හා අනෙකුත් බඳුන්
  • භාවිතා නොකරන හා කැඩුණු වැසිකිලි උපාංග
  • වතුර රැඳිය හැකි වෙනත් ඕනෑම බඳුන්

පාසල් නිවාඩු කාලය තුල

පාසල් නිවාඩු කාලයේදී ද පාසල් පරිසරය මදුරුවන් බෝනොවෙන පරිදි පවත්වා ගෙන යාම ඉතා වැදගත්වේ. මෙම කාලය තුලදී විභාග පැවැත්වීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් ද සිදු කෙරේ.

පාසල් නේවාසිකාගාරය සහ වෙනත් නේවාසිකාගාර

ඉහත සඳහන් මදුරු මර්දන ක්‍රියාකාරකම් පාසල් නේවාසිකාගාරය සහ වෙනත් නේවාසිකාගාර තුලද සිදු කල යුතුය.

අත්හැර දැමු පාසල් ගොඩනැගිලි හා පාසල් තුල ඉඳි කිරීම් සිදු කෙරෙන ස්ථාන

අත්හැර දැමු පාසල් හෝ ඉඳි කිරීම් කටයුතු සිදු කෙරෙන පාසල් භුමි තුල ඉවත් දමන ද්‍රව්‍ය/ උපකරණ/ බඳුන් මදුරුවන් නොවෙන පරිදි ඉවත් කිරේම/ විනාශ කිරීම

මදුරුවන් අතුලුනොවිය හැකි පරිදි වැසිකිලි වලවල්, වතුර බසින සිදුරු හොඳින් වසා තැබීම

සතියකට වරක් සියළුම වතුර රැස් කරන ටැංකි, බඳුන්, සහ අනෙකුත් වතුර රැඳිය හැකි බඳුන් සොයා බලා පිරිසිදු කිරීම

පාසල් පරිශ්‍ර තුල මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ඉවත් කිරීම

පාසල් පරිශ්‍ර පරීක්ෂා කිරීමේදී මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ඉවත් කිරීම සඳහා පහත සඳහන් ක්‍රියා මාර්ග අනුගමනය කල යුතුය

  • වතුර රැස් කරන ටැංකි හා බට හොඳින් වසා සීල් කර ඇති බවට සහතික විය යුතුය
  • ඉවත දමන සියළුම ප්ලාස්ටික් බඳුන් ඇතුළු ඝන අපද්‍රව්‍ය පුළුස්ස දැමීම, වල දැමීම හෝ නිසි පරිදි අපහරණය කිරීම සිදු කල යුතුය.
  • බිම් මට්ටමේ ඇති වතුර ටැංකි සඳහා කීට භක්ෂක මසුන් යෙදීම
  • වතුර රැඳිය හැකි ගස් හා පැළෑටි වගා කිරීමෙන් වැලකි සිටීම
  • අපහරණය සඳහා ඇති අබිලි ද්‍රව්‍ය ඉක්මනින් අපහරණය කිරීමට කටයුතු කිරීම

ඉඳි කිරීම් සිදුවන ස්ථානවල මදුරුවන් බෝවීම වැලැක්වීම

පහත සඳහන් ස්ථානවල මදුරුවන් බෝ වේදැයි පරීක්ෂා කල යුතුය

  • ඉඳිකිරීම් භුමියේ හා කාර්යාල වලින් ඉවත දමන බඳුන් හා ගොඩනැගිලි වලින් ඉවත දමන ද්‍රව්‍ය
  • ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය, කැන්වස් ෂීට්ස්, උපකරණ හා මැෂින්වල කොටස්
  • ගොඩනැගිල්ලේ සියළුම තට්ටු වල කොන්ක්‍රීට් පොලවේ වතුර රැඳිය හැකි තැන්
  • වතුර රැස් කරන ටැංකි, බුලි හා අනෙකුත් බඳුන්
  • විශාල කසල බඳුන්
  • විදුලි සෝපාන ආශ්‍රිතව
  • ආරක්ෂක උපාංග
  • වතුර ටැංකි හා කොන්ක්‍රීට් වහල
  • වෙනත් ඕනෑම වතුර රැඳිය හැකි බඳුන්

මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන විනාශ කිරීම

පරීක්ෂා කිරීමේ දී හමුවන මදුරුවන් බෝවිය හැකි සියළුම ස්ථාන ඉවත් කිරීම හෝ විනාශ කිරීම

මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන හමු වූ විට ඉඳි කිරීම් භුමියේ වැඩ පරීක්ෂක තුමාට, ආයතන ප්‍රධානියාට, ඒ ගැන වාර්තාවක් ලබා දිය යුතු අතර මේ සම්බන්ධයෙන් තාවකාලික හෝ දීර්ඝ කාලින සුදුසු පියවරක් ගත යුතුය.


 

 

 

 

අප සමග සම්බන්ධ වීමට

  • ජාතික ඩෙංගු මර්දන ඒකකය,
    මහජන සෞඛ්‍ය සංකීර්ණය,
    555/5, ඇල්විටිගල මාවත
    , නාරාහේන්පිට,කොළඹ 5, ශ්‍රී ලංකා.
  • (0094) 1 2368416, 2368417

ඩෙංගු රෝගය

ඩෙංගු රෝගය යනු වෛරසයක් මගින් බෝවන රෝගයක් වන අතර ආසාධිත මදුරුවකු වාහකයෙක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.මේවා ව්‍යුහයෙන් ඉතා සමාන වූවත් රෝගය බෝ කිරීමේදී  වෙනස්  වෛරසයන් ක්‍රියා කරයි .

වැඩි විස්තර මෙතැනින්